از آنجا كه TCP/IPبراي شبكه هاي با مقياس بزرگ طراحي شده است لذا نمي توان انتظار داشت كه فضاي32 بيتي آدرس كه حدود چهار ميلياردوسيصدميليون ...

 آدرس را در اختيار مي گذارد، بدون هيچ نظم وسياق خاص به ماشينهاي شبكه اختصاص داده شود.

با توجه به آنكه اينترنت مجموعه اي از شبكه هاي متصل شده به هم مي باشد، براي آدرس دادن به ماشين هاي ميزبان بهتر است 32بيت آدرس IP به قسمتهاي زير تقسيم شود:

الف) آدرس شبكه ب) آدرس زير شبكه( درصورت لزوم) ج)آدرس ماشين ميزبان

آدرسهاي IP درپنج كلاس E,D,C,B,A معرفي شده اند.در زير قالب كلاس پنج گانة آدرسIP مشخص شده است:

آدرسهاي كلاس A :

در كلاس A، پرازش ترين بيت از آدرس ،مقدار صفر دارد واين بيت، كلاس A را از ديگر كلاسها متمايز مي كند؛ 7بيت بعدي “ مشخصةآدرس شبكه” وسه بايت باقيمانده، آرس ماشين ميزبان را تعيين مي كند.بنابراين در كلاس A بايت 1ر ارزش در محدودة صفر تا 127 تغيير مي كند. مشخصة شبكه بهيچوجه نمي توان اعداد صفر يا 127 انتخاب شود چرا كه اين دو عدد در شبكه معناي ديگري خواهند داشت وبعدا به آن اشاره خواهيم كرد.

اگر آدرس IP به صورت دهدهي نوشته شودوعدد سمت چپ آن بين صفر تا 127 باشد ، آن آدرس از كلاس A خواهد بود:

74 .103 .14 .138

Host ID Network ID

آدرسهاي كلاسB:

هر گاه دو بيت پرازش از آدرس IP مقدار10 ذاشته باشد آن آدرس از كلاس B خواهد بود.14 بيت باقيمانده از 2 بايت سمت چپ، آدرس شبكه را تعيين مي كند و دو بايت اول از سمت راست(16 بيت) آدرس ماشين ميزبان خواهد بود.در آدر كلاس B ، تعداد 16382 شبكة گوناگون قابل تعريف خواهد بود و هر شبكه مي تواند 65534 (216-2) ماشين ميزبان تعريف نمايد.

اگر آدرس IP به صورت دهدهي نوشته شودوعدد سمت چپ آن بين 128 تا 191 باشد ، آن آدرس از كلاس B خواهد بود:

134 .103 .14 .138

Host ID Network ID

آدرسهاي كلاسC:

كلاس C مناسب ترين و پر كار برد ترين كلاس از آدرس هاي IP است. همانگونه كه از مشخص است در اين كلاس، سه بيت با ارزش داراي مقدار110 است و 21 بيت بعدي از سمت چپ براي تعيين آدرس شبكة مورد نظر بكار رفته است .بنابراين در اين كلاس مي توان حدود دو ميليون شبكه را در جهان آدرس دهي كرد وهر شبكه مي تواند تا254 عدد ماشين ميزبان تعريف نمايد.

اگر آدرس IP به صورت دهدهي نوشته شودوعدد سمت چپ آن بين 192 تا 223 باشد ، آن آدرس از كلاس C خواهد بود:

199 .103 .14 .138

Host ID Network ID

آدرسهاي كلاس D :

در اين كلاس ، چهار بيت پر ارزش داراي مقدار 1110 است و28 بيت باقيمانده از كل آدرس براي تعيين آدرسهاي”چند مقصده” (آدرسهاي گروهي) است. از اين آدرسها براي ارسال يك ديتاگرام به طور هم زمان براي چندين ماشين ميزبان كاربرد دارد و به منظور عمليات رسانه اي و چند پخشي بگار مي رود.

آدرسهاي كلاس E :

فعلا اين دسته آدرسها كه پنج بيت با ارزش آنها در سمت چپ11110 است كاربرد خاصي ندارند وبراي استفاده در آينده بدون استفاده رها شده اند.

آدرسهاي خاص:

در بين تمام كلاسهاي آدرس IP پنج گره از آدرسها ، معناي ويژه اي دارند وبا آنها نمي توان يك شبكة خاص را تعريف و آدرس دهي كرد. اين پنج گروه آدرس عبارتند از:

الف ) آدرس 0.0.0.0:هر ماشين ميزبان كه از آدرس IP خودش مطلع نيست اين آدرس را به عنوان آدرس خودش فرض مي كند . ابته از اين آدرس فقط به عنوان آدرس مبدأ وبراي ارسال يك بسته مي توان استفاده كرد وگيرندة نمي تواند پاسخي به مبدأ بسته بر گرداند .

ب) آدرس 0.HostID :اين آدرس زماني بكار مي رود كه ماشين ميزبان ، آدرس مشخصة شبكه اي كه بدان متعلق است را نداند در اين حالت در قسمت NetID مقدار صفر ودر قسمت HostID شمارة مشخصة ماشين خود را قرار مي دهد.

ج) آدرس255.255.255.255:براي ارسال پيامهاي فرارگير براي تمام ماشين هاي ميزبان بر روي شبكةمحلي كه ماشين ارسال كننده به آن متعلق است.

د) آدرس NetID.255:براي ارسال پيامهاي فرا گير براي تمام ماشين هاي يك شبكة راه دور كه ماشين ميزبان فعلي متعلق به آن نيست. آدرس شبكة مورد نظر در قسمت NetID تعيين شده و تمام بيت هاي قسمت مشخصة ماشين ميزبان 1 قرار داده مي شود .البته بسياري از مسير ياب ها براي مصون ماندن شبكه از مزاحمت هاي بيروني، چنين بسته هايي را حذف مي كنند .

ه) آدرس 127.xx.yy.zz:اين آدرس به عنوان” آدرس بازگشت” سناخته مي شود و آدرس بسيار مفيدي براي اشكال زدايي از نرم افزارمي باشد. به عنوان مثال اگر بسته اي به آدرس 127.0.0.1 ارسال شود بسته براي ماشين توليد كنندة آن بر خواهد گشت ؛ در اين حالت اگر نرم اغزار هاي TCP/IP درست و بدون اشكال نصب شده باشد فرستندة بسته بايد آنرا مجدا دريافت كند . همچنين از اين آدرس مي توان براي آزمايش برنامه هاي تحت شبكه ، قبل از نصب آنها بر روي ماشينهاي ميزبان استفاده كرد.


شما با نگاه اول به اولين عدد سمت چپ يك آدرسIP متوجه خواهيد شد كه اين آدرس از چه كلاسي است ولي هنوز موارد مبهمي وجود دارد: آيا شبكه اي كه آدرس آنرا پيش رو داريد فقط يك شبكه است يا خودش زير شبكه بندي شده است؛ يعني از چند شبكة محلي متصل بهم تشكيل شده است؟

اين اطلاعات براي شبكه هاي مبتني برTCP/IP كه قابليت مسير يابي دارند بسيار مهم است ، چرا كه هر ماشين ميزبان بايستي قادر به درك اين مطلب باشد كه آيا يك ماشين مقصد با آدرس خاص و مشخص، بر روي شبكة محلي خودش واقع است يا آنكه آن آدرس متعلق به زير شبكه ديگري است.بر اساس اين اطلاعات ماشين ميزبان تصميم مي گيرد كه آيا انتقال اطلاعات بايد مستقيما بر روي شبكة محلي انجام شود يا آنكه بايد از طريق يك مسيرياب روي شبكه اي ديگر ارسال شود.

براي آنكه بتوان زير شبكه ها(Subnetworks) را تفكيك كرد جداي از قسمت آدرس شبكه بايستي در قسمت مشخصة ماشين ميزبان نيز به گونه اي زير شبكه ها مشخص شوند. اين كار از طريق مفهومي به نام ”الگوي زير شبكه يا Subnet Mask “ انجام مي شود.

الگوي زير شبكه يك عدد 32 بيتي دودويي است كه براي ماشين ميزبان نقش يك مقايسه گر را بازي مي كند تا با استفاده از بتواند تشخيص دهد كه آيا مقصد روي همين شبكه محلي است كه خودش به آن تعلق دارد يا روي شبكه ديگري است.

فرض كنيدشما كاربري روي يك ايستگاه در شبكه دانشگاهي هستيد آدرس IP متعلق به شما به صورت زير اختصاص داده شده است:

131.55.213.73

با يك نگاه متوجه مي شويد كه آدرس از كلاسB است كه مشخصه شبكه آن معادل 131.55.0.0 ومشخصة ماشين شما 0.0.213.73 است؛ ولي هنوز نمي دانيد شبكه اي كه مشخصه آن معادل 131.55است آيا زير شبكه دارد يا خير؟

فرض كنيد كه شبكه مورد نظر با آدرس 131.55.0.0 ، ميخواهد حداكثر داراي 254 زير شبكه باشد ،به همين دليل فرض كرده است كه در فيلد مشخصة ماشين ميزبان كه در كلاس B دو بايت سمت راست را شامل مي شود، بايت دوم آن به عنوان مشخصة مربوط به زير شبكه تعريف شود . يعني فيلد دو بايتي مربوط به مشخصة ماشين ميزبان به دو بخش تقسيم شده است:

الف ) مشخصة زير شبكه ب) مشخصة ماشين ميزبان

با توجه به آنچه كه در بالا اشاره شد دومين بايت از سمت راست به عنوان مشخصة زير شبكه اختصاص داده شده است و به همين دليل هر ماشين براي دانستن آنكه آيا ماشين مقصد در شبكة محلي خودش واقع است يا در خارج از شبكه قرار دارد بايد قسمت’’ مشخصة شبكه”و” مشخصةزير شبكه” از آدرس

IP خودش را با همين مشخصه ها از آدرس مقصد مقايسه نمايد. اينجاست كه يك الگوي 32 بيتي تعريف مي شودكه يك عدد 32 بيتي ودر اين مثال به صورت 255.255.255.0 است:

هرگاه ماشين به خواهد يك آدرس IP را تحليل كند .الگوي فوق را با آدرس IP خودش AND مي كند.(با اين كار  HOST IDخودش را صفر مي نمايد) سپس مجددا الگو را با آدرس IPمقصد AND مي كند.(با اين كار HOST ID مقصد هم صفر مي شود) حال نتيجه دو مرحله را با هم مقايسه مي نمايد. اگر نتيجه دو مرحله يكسان بود, هر دو روي يك شبكه محلي قرار دارند.در غير اين صورت دو ماشين روي يك شبكه محلي قرار ندارند.